فلسفه معاصر

فلسفه معاصر

انسان در پرتوی زیست‌جهان بررسی جهان‌مندی انسان در آرای هوسرل و هیدگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدعلی علمی 1
مهدی ذاکری 2
1 دانشجوی دکتری فلسفه، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
10.22034/jcp.2025.513457.1136
چکیده
یکی از چالش‌های پیش روی انسان معاصر، مواجهه با کوری‌ها و بینش‌های مدرنیته است. تخصصی‌شدن علوم، جزئی‌نگری و غفلت از نگاه‌های کلان و کم‌رنگ‌شدن پیوند علم با دین و فلسفه با وجود همۀ دستاوردهایش، بحران‌هایی از قبیل جنگ‌های جهانی، مسائل زیست‌محیطی و بحران معنا را به دنبال داشته است. از نگاه هوسرل و هیدگر، توجه به جهان‌مندی انسان می‌تواند با به‌چالش‌کشیدن نگاه یک‌سویۀ جهانِ علمی، راه گذر از این بحران‌ها را هموارتر کند. در این نوشتار با بررسی تحلیلی و تطبیق اندیشه‌های هوسرل و هیدگر در این باب به این پرسش پاسخ می‌دهیم که جهان‌مندی در تفکر هر یک از آنها چه معنایی دارد و چه بینش‌هایی برای گذر از وضع موجود به وضع مطلوب ارائه می‌کند. به نظر می‌رسد جهان در اندیشۀ هوسرل، برخلاف ادعای هیدگر، وجهه‌ای سراسر ذهنی ندارد. ضمن اینکه تأثر هیدگر از اندیشه‌های هوسرل هم انکارناپذیر است. هوسرل با طرح زیست‌جهان و سخن‌گفتن از سطوح مختلف عینیت به دنبال احیای فلسفه و نجات انسان معاصر از بحران است. هیدگر هم با اتکا به جهان‌مندی انسان و پررنگ‌کردن هنر به ‌منزلۀ امری که توان برافراشتن جهانی دیگرگونه را دارد، به دنبال غلبه بر بی‌خانمانی انسان معاصر و گشودن افقی تازه رو به آینده است.
 
کلیدواژه‌ها
جهان‌مندی انسان
هوسرل
هیدگر
پدیدارشناسی
زیست‌جهان

عنوان مقاله English

The Human Being in the Light of the Lifeworld: An Examination of Worldliness in Husserl and Heidegger

نویسندگان English

Mohammad Ali Elmi 1
mahdi zakeri 2
1 PhD Candidate, Department of Philosophy, University of Tehran, Farabi Campus, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy, University of Tehran, Farabi Campus, Qom, Iran
چکیده English

One of the central challenges confronting contemporary humanity is the encounter with both the blind spots and the insights of modernity. The increasing specialization of the sciences, excessive particularism, neglect of holistic perspectives, and the weakening of the link between science, religion, and philosophy—despite their undeniable achievements—have contributed to crises such as world wars, environmental degradation, and the crisis of meaning. From the perspectives of Husserl and Heidegger, a renewed focus on the worldliness of human existence can, by challenging the one-sidedness of the scientific worldview, help open a path beyond these crises. This paper undertakes an analytical and comparative study of Husserl’s and Heidegger’s accounts in order to clarify what “worldliness” means in each thinker’s philosophy and what resources they offer for moving from the current condition toward a more adequate horizon. It seems that, contrary to the claims of some—including Heidegger—the world in Husserl’s thought does not reduce to a purely subjective dimension. Moreover, Heidegger’s indebtedness to Husserl’s phenomenology is undeniable. By introducing the notion of the lifeworld and articulating different strata of objectivity, Husserl seeks to revive philosophy and rescue modern humanity from its crises. Heidegger grounds philosophy in the worldliness of human existence and emphasizes art as capable of raising up an alternative world. In this way, he aims to overcome the homelessness of modern humanity and to open a new horizon toward the future.
.

کلیدواژه‌ها English

Worldliness of Human Existence
Husserl
Heidegger
Phenomenology
Lifeworld

  • احمدی، بابک. (1382 هـ.ش). هایدگر و تاریخ هستی. تهران: انتشارات مرکز.

    احمدی، بابک. (1385 هـ.ش). حقیقت و زیبایی. تهران: انتشارات مرکز.

    اسپیگلبرگ، هربرت. (1392 هـ.ش). جنبش پدیدارشناسی: درآمدی تاریخی. ج 1. ترجمه: مسعود علیا. تهران: نشر مینوی خرد.

    اسدی، محمدرضا. (1386 هـ.ش). حدیث آرزومندی: بررسی آرای انسان‌شناسانه هیدگر و ملاصدرا. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

    بیمل، والتر. (1396 هـ.ش). بررسی روشنگرانه اندیشه‌های مارتین هایدگر. ترجمه: بیژن عبدالکریمی. تهران: انتشارات نقد فرهنگ.

    جانسون، پ.آ. (1395 هـ.ش). هایدگر. ترجمه: بیژن عبدالکریمی. تهران: انتشارات نقد فرهنگ.

    رشیدیان، عبدالکریم. (1384 هـ.ش). هوسرل در متن آثارش. تهران: نشر نی.

    ریخته‌گران، محمدرضا. (1380 هـ.ش). «پدیدارشناسی چیست؟». فصلنامه فلسفه دانشگاه تهران. ش 2-3.

    زهاوی، دان. (1392 هـ.ش). پدیدارشناسی هوسرل. ترجمه: مهدی صاحبکار و ایمان واقفی. تهران: نشر روزبهان.

    شابو، پاسکال. (1397 هـ.ش). زیبایی‌شناسی و فلسفه هنر. ترجمه: محمود بهروزی. تهران: نشر پژواک کیهان.

    فتح‌زاده، حسن. (1395 هـ.ش). «تقلیل ایدتیک، خاستگاه جدایی هایدگر از هوسرل». مجله پژوهش‌های فلسفی. دوره 10. ش 18. ص 111 - 124.

    کوکلمانس، یوزف.ی. (1395 هـ.ش). هیدگر و هنر. ترجمه: محمدجواد صافیان. آبادان: انتشارات پرسش.

    نصر، مهدی. (1398 هـ.ش). «بحران فلسفۀ مدرن از منظر هوسرل و هایدگر و جدایی کنش و واقعیت». فصلنامه سیاست. دوره 49. ش 4.

    هوسرل، ادموند. (1381 هـ.ش). تاملات دکارتی: مقدمه‌های بر پدیده‌شناسی. ترجمه: عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.

    هیدگر، مارتین. (1392 هـ.ش). سرآغاز کار هنری. ترجمه: پرویز ضیاء شهابی. تهران: انتشارات هرمس.

    هیدگر، مارتین. (1398 هـ.ش). هستی و زمان. ترجمه: عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.

     

    • Buckley, R. P. (1922), Husserl, Heidegger, and the Crisis of Philosophical Responsibility, Netherlands: Kluwer Academic Publishers.
    • Carr, D. (1977), Husserl’s Problematic Concept of the Life-world, in F. A. Elliston and P. McCormick, Notre Dame: University of Notre Dame Press.
    • Dastur, F. (1999), Heidegger’s Freiburg Version of the Origin of the Work of Art, in Heidegger Toward the Turn, State University of New York.
    • Gurwitsch, A. (1970), “Problems of the Life-World” in Phenomenology and Social Reality: Essays in Memory of Alfred Schutz, Ed. Maurice Natanson, The Hague: Martinus Nijhoff, pp. 35-61.
    • Heidegger, M. (1993), Basic writing, transalated by David Farell Krell, harpercollins publishers.
    • Husserl, E. (1970), Logical Investigations. Translated by J. N. Findlay. Vol.2. New York: Humanities Press.
    • Husserl, E. (1974), Kant and the Idea of Transcendental Philosophy. Vol. 1, translated by T. E. Klein and W. E.
    • Husserl, E. (1997), The Crisis of European Sciences and Transcendental Phenomenology, trans. David Carr, Evanston: Northwestern University Press.
    • White, J. (2018), Heidegger’s Conception of World and The Possibility of Great Art, The Southern Journal of Philosophy, 56 (1):127-155.