دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 The Juridical-Religious Decree (Ḥukm-e Shar‘ī) in the Light of Practical Reason in the Thought of Khwajah Naṣīr al-Dīn Ṭūsī حکم شرعی در پرتو عقل عملی در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی 7 28 235572 10.22034/jcp.2025.548386.1181 FA محمدامین حسامی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مفید، قم، ایران سید مصطفی محقق داماد استادیار گروه فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران ابوالقاسم فنائی استاد گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 04 20 This research examines the relationship between the Divine Law (Sharī‘ah) and practical reason in the thought of Khwajah Naṣīr al-Dīn Ṭūsī. Employing a descriptive-analytical method, it first elucidates the nature of the juridical-religious decree (ḥukm-e shar‘ī) and the criteria of good (ḥusn) and evil (qubḥ). It then investigates the role of practical reason as an independent source in ethical cognition. The findings indicate that while Khwajah Naṣīr acknowledges the capacity of practical reason to apprehend universal ethical principles, he emphasizes the necessity of prophetic guidance to complete human knowledge and to reveal decrees beyond the reach of reason. From this perspective, the Divine Law (Sharī‘ah) and practical reason are two complementary elements on the path to the actualization of human felicity (sa‘ādah). Ultimately, this study analyzes the status of practical reason as an independent source that nevertheless requires the guidance of the Sharī‘ah, and it evaluates the implications of this viewpoint in the domain of inferring juridical-religious decrees (istinbāṭ al-aḥkām). این پژوهش به بررسی نسبت میان شریعت و عقل عملی در اندیشۀ خواجه نصیرالدین طوسی می‌پردازد. با روش توصیفی -تحلیلی، ابتدا ماهیت حکم شرعی و معیارهای حسن و قبح تبیین شده است و سپس نقش عقل عملی در جایگاه منبعی مستقل در ادراک اخلاقی بررسی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد خواجه نصیر، ضمن پذیرش توانایی عقل عملی در درک کلیات اخلاقی، بر ضرورت هدایت نبوی برای تکمیل معرفت بشری و کشف احکام فراتر از دسترس عقل تأکید می‌ورزد. از این منظر، شریعت و عقل عملی دو عنصر مکمل در مسیر تحقق سعادت انسان هستند. این تحقیق درنهایت جایگاه عقل عملی را به عنوان منبعی مستقل ولی نیازمند به هدایت شرعی تحلیل می‌کند و لوازم این دیدگاه را در حوزۀ استنباط احکام شرعی می‌سنجد.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235572_6ec9d859691a35b0d5605d15dbf507e1.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 The Relationship Between Divine Knowledge and Human Free Will Based on Einstein's Theory of Relativity رابطۀ علم الهی و اختیار انسان بر اساس نظریۀ نسبیت اینشتین 29 51 235578 10.22034/jcp.2025.557801.1195 FA محمد حسین کارگر دانشجوی دکتری فلسفه دین، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0009-0007-6159-6038 محمد حسین مهدوی نژاد دانشیار گروه فلسفه کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران مرضیه اخلاقی دانشیار گروه فلسفه کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران زینب شکیبی دانشیار گروه فلسفه کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 05 04 The relationship between infallible divine knowledge and human free will has always been a subject of interest in Abrahamic religions. This descriptive-analytical study employs the findings of Einstein's theory of relativity to demonstrate that the belief in the presence of all world events, including human free actions, in a single "present" moment for God is a reasonable and justified belief. In fact, considering the relativity of the past and future, as well as the eternal-temporal simultaneous presence of God with world events—as proposed by Stump and Kretzmann based on the laws of relativity—it is concluded that the entirety of elapsed world-time is present to God in a single moment (without temporal changes). Since knowledge of the present moment does not conflict with the free will of any agent for any observer, God's infallible knowledge is therefore compatible with human free will. However, from the human perspective, this same free will is perceived as the illusion of determinism due to a mistaken understanding of space-time. Thus, comparing the divine and human perspectives, and given that God, by definition, has no false beliefs, it can be said that the truth of human actions is free will, which is present to God, and this truth manifests to humans as the illusion of determinism because of their incorrect perception of space-time. رابطۀ علم خطاناپذیر الهی و اختیار انسان همواره در ادیان ابراهیمی مورد توجه بوده است. در این پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است، با کمک نتایج نظریۀ نسبیت اینشتین نشان می‌دهیم که باور به حضور کل رخدادهای جهان از جمله افعال اختیاری انسان در یک لحظه حال نزد خداوند، باوری معقول و موجه است. درواقع با توجه به نسبی‌بودن گذشته، آینده و نیز هم‌زمانی ابدی - زمانمند خدا با رخدادهای جهان که از سوی استامپ و کرتزمن بر اساس قوانین نسبیت ارائه شده است، این نتیجه به دست می‌آید که مجموع زمان سپری‌شده بر جهان در یک لحظۀ حال (بدون تغییرات زمانی) نزد خدا حاضر است و ازآنجاکه علم به زمان حال هیچ ناظری با اختیار هیچ فاعلی در تعارض نیست، پس علم خطاناپذیر الهی با اختیار انسان سازگار است. با این وجود، همین اختیار از نظرگاه انسانی به دلیل درک نادرست فضا - زمان به صورت توهم جبر توسط انسان‌ها درک می‌شود. بنابراین در مقام مقایسه بین دو نظرگاه الهی و انسانی و ازآنجاکه خدا بنا بر تعریف، باور کاذب ندارد، می‌توان گفت حقیقت افعال انسانی، اختیار است که نزد خدا حاضر است و این حقیقت به دلیل درک نادرست فضا - زمان به گونۀ توهم جبر بر انسان‌ها بروز می‌کند.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235578_e37ce16fd6c6526e3f5bc6c098647cc7.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 Investigating the Capacity of the Novel in Promoting the Ethics of Care: An Evaluation of the Novels of the Jalal Al-e-Ahmad Literary Award بررسی ظرفیت رمان در ترویج اخلاق مراقبت: ارزیابی رمان‌های جایزۀ جلال آل‌احمد 53 85 235568 10.22034/jcp.2025.533822.1166 FA زهره سعیدی استادیار گروه فلسفه، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تهران، ایران 0000-0001-5920-5754 Journal Article 2025 07 11 The "Ethics of Care" is a new approach to ethics that prioritizes attention to the other and caring relationships, and also focuses on moral sentiments such as empathy and shared concern. Given the need of today's society to promote caring relationships, responsibility, and solidarity, and considering the influence of the novel in promoting these human values, identifying and promoting novels that represent the ethics of care becomes important. In the present study, the selected novels of the Jalal Al-e-Ahmad Award were chosen for evaluation.In this investigation, after introducing the ethics of care, the socio-cultural indicators of the ethics of care were extracted based on the views of its theorists, namely Virginia Held and Daniel Engster. Subsequently, the selected novels were read and analyzed using thematic analysis from the perspective of the ethics of care. The research results indicate that out of the nine novels examined, only one novel (Autumn is the Last Season of the Year) represents the ethics of care; three other novels (Dokhtar-e Luti [The Luti Girl], In Khiyaban Sor'at-gir Nadarad [This Street Has No Speed Bump], and R H Sh) represent some components of the ethics of care, and the remaining five novels (Jadde-ye Jang [War Road], Malakān-e 'Azāb [Angels of Torment], Āh bā Shin, Lam Yazra' [Unplanted], and Bi-Ketābi [Booklessness]) do not represent the ethics of care. «اخلاق مراقبت» نگرشی جدید به اخلاق است که به توجه به دیگری و روابط مراقبتی اولویت می‌دهد و نیز به احساسات اخلاقی مانند همدلی و دغدغه مشترک توجه می‌کند. با توجه به نیاز جامعه امروز به ترویج روابط مراقبتی، مسئولیت‌پذیری و همبستگی و ناظر بر تأثیر رمان در ترویج این ارزش‌های انسانی، شناسایی و ترویج رمان‌هایی که اخلاق مراقبت را بازنمایی می‌کنند، اهمیت می‌یابد. در نوشتار حاضر رمان‌های برگزیده جایزه جلال‌آل احمد برای بررسی انتخاب شده‌اند. در این بررسی پس از معرفی اخلاق مراقبت، شاخص‌های فرهنگی - اجتماعی اخلاق مراقبت بر اساس دیدگاه نظریه‌پردازان اخلاق مراقبت یعنی ویرجینیا هلد و دنیل انگستر استخراج شدند؛ سپس رمان‌های‌ منتخب به روش تحلیل مضمون از منظر اخلاق مراقبت خوانش و تحلیل شده‌اند. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد از نه رمان مورد بررسی، تنها یک رمان (پاییز فصل آخر سال است)، بازنمایی‌کننده اخلاق مراقبت است؛ سه رمان دیگر (دختر لوتی، این خیابان سرعت‌گیر ندارد و ر ه ش)، برخی مؤلفه‌های اخلاق مراقبت را بازنمایی می‌کنند و پنج رمان باقی‌مانده (جاده جنگ، ملکان عذاب، آه با شین، لم‌یزرع و بی‌کتابی) اخلاق مراقبت را بازنمایی نمی‌کنند.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235568_ce43967686a27f139d9152158d6d7587.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 Types of Distinction Between Mystical Practice (Sulūk) and Philosophical Reasoning (Taʿaqqul) گونه‌های تمایز میان سلوک عرفانی و تعقل فلسفی 87 120 235664 10.22034/jcp.2025.562080.1215 FA غلامحسین توکلی دانشیار، گروه فلسفه، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 03 24 Typically, two main paths and methods are spoken of for discovering the truths of existence: the mystical method and the philosophical method. The philosophical method relies on reasoning (taʿaqqul), while the mystical method relies on intuition/intellectual vision (shuhūd). It is usually said that these are two separate paths to "knowledge" (shenākht). "Philosophical knowledge" is acquired (ḥuṣūī) and conceptual, in contrast to mystical knowledge, which is presential/presentative (ḥuẓūrī). This classification originates from philosophers, and these terms indicate the influence of the philosophical discourse on the discussion of mysticism. This perspective inadvertently leads to the interpretation that the outcome and purpose of mysticism is knowledge, albeit a superior kind of knowledge. However, firstly, the aim of the spiritual wayfarer (sālik) is beyond mere knowledge. Secondly, even concerning knowledge, it must be said that at the ultimate stage of his mystical journey, the wayfarer is annihilated (mustahlak) in the Divine Truth (Ḥaqq), and the Divine Truth encompasses his entire being; no knowing subject remains for it to be said that his attainments were of an acquired or presential nature. Yet, our familiarity with this classification and considering both as "knowledge" may unintentionally lead to the assumption that the difference between the mystic (ʿārif) and the philosopher (filsūf) lies only in their method of knowing. This expression directs and confines the listener's mind to the realm of knowledge and distances it from the various types of difference. Mystical practice leads to profound existential transformations, only one of which is a difference in the mode of knowing; and even in this case, the term "knowledge" is neither sufficient nor adequate to express the purpose. This article points to the various types of differences between the mystic and the philosopher to clarify the differences in the starting point of the spiritual path or reasoning, its ultimate goal and purpose, and the method of attaining it. It demonstrates that the difference is far more profound than what the expression "difference in the mode of knowing" suggests to the mind. معمولاً برای کشف حقایق هستی از دو مسلک و روش سخن به میان می‌آید: روش عرفانی و روش فلسفی. روش فلسفی بر تعقل تکیه دارد و روش عرفانی بر شهود. معمولاً گفته می‌شود اینها دو مسیر جداگانه‌اند برای «شناخت». «شناخت فلسفی» حصولی و مفهومی است، برخلاف شناخت عرفانی که حضوری است؛ این تقسیم از آنِ فلاسفه است و این تعبیرات نشانۀ تأثیر گفتمان فلسفی است در بحث از عرفان. این نوع نگاه ناخواسته منجر به این برداشت می‌شود که حاصل عرفان و مقصود آن شناخت است هرچند شناختی برتر؛ درحالی‌که اولاً مقصود سالک فراتر از شناخت است؛ ثانیاً حتی دربارۀ شناخت نیز باید گفت سالک درنهایت سیر عرفانی خویش در حق مستهلک می‌شود و حق بر همه وجودش احاطه می‌یابد و دیگر فاعل شناسایی‌ای نمی‌ماند تا سخن از این رود که یافته‌هایش به طریق حصولی بوده است یا حضوری. ولی انس ما با این تقسیم و «علم»شمردن هر دو ممکن است ناخواسته به این گمان بینجامد که تفاوت عارف با فیلسوف فقط در شیوۀ علم است. این تعبیر ذهن شنونده را به حوزه علم می‌برد و به آن محدود می‌کند و از گونه‌های مختلف تفاوت دور می‌دارد. سلوک عرفانی به تحولات وجودی ژرفی می‌انجامد که تنها یکی از آنها تفاوت در شیوۀ شناخت است و حتی در این مورد نیز تعبیر شناخت رسا و وافی به مقصود نیست. در این مقاله به گونه‌های مختلف تفاوت میان عارف و فلیلسوف اشاره شده است تا تفاوت این دو رویکرد در شروع سلوک یا تعقل، غایت و مقصودِ آن و شیوه دست‌یابی به آن روشن شود و معلوم گردد تفاوت بسیار ژرف‌تر از آن میزانی است که تعبیر «تفاوت در نحوۀ شناخت» به ذهن القا می‌کند.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235664_c44849ac9ba351e01a9ed88765495814.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 The Role of Emotion in Husserl’s Phenomenological Approach to Ethics in Contrast to Kant’s Rationalist Approach نقش احساس در رویکرد پدیدارشناسانۀ هوسرل به اخلاق در برابر رویکرد عقل‌گرایانۀ کانت 121 146 235577 10.22034/jcp.2025.553684.1190 FA علیرضا ضمیری دانش آموخته دکتری فلسفۀ اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0002-8150-6227 Journal Article 2025 04 26 The phenomenological approach to ethics is one of the approaches that seeks to regenerate novel concepts in ethical thought, thereby resolving the shortcomings of other approaches, including rationalism. Husserl’s phenomenological approach to ethics aims to address controversies surrounding the role of emotions in moral judgments and, at the same time, defend a form of absolute morality akin to Kantian ethics while avoiding the pure formalism of the moral law. The objective of this article is, first, to provide a phenomenological account of Husserl’s ethics and, nevertheless, to defend moral absolutism against moral relativism. The key research questions are as follows: Do emotions and feelings always play a secondary role? Is there a relationship between them and the absoluteness of moral judgments? Does adopting this approach entail relativism in moral judgments? Is there an understanding of emotions—whether as value or as moral motivation—that is involved in moral judgments? In his early period, Husserl criticizes the a priori and formal principles of Kant’s moral law and offers a new formulation of it; however, in his later period, by incorporating concepts such as fundamental renewal and the concept of love, he completes his phenomenological project in ethics. رویکرد پدیدارشناسی به اخلاق یکی از رویکردهایی است که سعی در بازتولید مفاهیم نو در اندیشه اخلاقی دارد تا نقاط آسیب سایر رویکردها از جمله رویکرد عقل‌گرایی را به نوعی حل‌و‌فصل کند. رویکرد پدیدارشناسی هوسرل به اخلاق نیز به این منظور و در پی حل‌و‌فصل مناقشاتی است که نخست در باب نقش احساسات در حکم اخلاقی روی داده است؛ همچنین در پی آن دفاع از نوعی اخلاق مطلق همچون اخلاق کانتی است که از صورت‌بودگی محض قانون اخلاقی نیز برحذر باشد. هدف این مقاله، نخست ارائه شرحی پدیدارشناسانه از اخلاق هوسرل و با این وجود دفاع از مطلق‌گرایی اخلاق در برابر نسبت‌گرایی اخلاقی است. پرسش‌های مهم تحقیق بدین ترتیب است: آیا احساسات و عواطف همواره نقش پسینی دارند؟ آیا نسبتی میان آن و مطلق‌بودگی در احکام اخلاقی وجود دارد؟ آیا پذیرش این رویکرد مستلزم نسبیت‌گرایی در احکام اخلاقی نیست؟ آیا فهمی از احساسات خواه به‌مثابه ارزش و خواه به‌مثابه انگیزه اخلاقی، وجود دارد که دخیل در احکام اخلاقی باشد؟ هوسرل در دوره نخست به انتقاد از اصول پیشینی و صوری قانون اخلاقی کانت می‌پردازد و صورت‌بندی جدیدی از آن ارائه می‌دهد؛ اما در دورۀ متأخر با توجه به مفاهیمی چون نوسازی بنیادین و مفهوم عشق، پروژه پدیدارشناسی خود در اخلاق را تکمیل می‌کند.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235577_07cd6521f85ef997a0190ed92cc42d14.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 Fundamental Ontology and the Possibility of Ontological Aesthetics in Heidegger's Interpretation of Kant هستی‌شناسی بنیادین و امکان زیباشناسی هستی‌شناختی در تفسیر هایدگر از کانت 147 172 235576 10.22034/jcp.2025.550538.1186 FA هادی سالاری دانش آموخته دکتری فلسفه هنر، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0002-7519-7421 Journal Article 2025 04 29 This article addresses the place of art in the early thought of Heidegger—a subject he ostensibly did not explicitly address. In the first period of his intellectual work, Heidegger sought to understand the foundation of metaphysics, and the main focus of his work during this period was fundamental ontology. To understand Heidegger's approach to art in this early phase of his thought, we are inevitably led to his interpretation of Kant, as it is there that he turned his attention to the imagination [Einbildungskraft]. The central question of this article is: Can the possibility of an ontological aesthetics be derived based on fundamental ontology within Heidegger's interpretation of Kant? To answer this question, I will first address the importance of fundamental ontology in Heidegger's interpretation and show that examining the place of art in early Heidegger's thought becomes possible through his interpretation of Kant. This is because Heidegger's interpretation of Kant is itself based on the central thought of his early period, namely fundamental ontology. In this interpretation, the transcendental imagination from the first edition of the Critique of Pure Reason forms the basis of Heidegger's work. Given the interpretation that unifies all elements of Kant's philosophy on the foundation of the transcendental imagination, it can be argued that the faculty of judgment [Urteilskraft] is also rooted in the transcendental imagination. Therefore, the possibility of an ontological aesthetics in the thought of early Heidegger is verifiable. در این مقاله به جایگاه هنر در اندیشه نخست هایدگر پرداخته می‌شود؛ امری که ظاهراً او به آن نپرداخته است. هایدگر در دوره نخست کار فکری خود درصدد فهم بنیاد متافیزیک است و محور اصلی کار او در این دوره، هستی‌شناسی بنیادین است. برای فهم رویکرد هایدگر به هنر در دوره نخست اندیشه او، ناگزیر از رجوع به تفسیر او از کانت هستیم؛ برای اینکه او در تفسیرش از کانت به خیال توجه کرده است. پرسش مقالۀ حاضر این است که آیا می‌توان بر مبنای هستی‌شناسی بنیادین در تفسیر هایدگر از کانت، امکان زیباشناسی هستی‌شناختی را دریافت؟ برای پاسخ به این پرسش، نخست به اهمیت هستی‌شناسی بنیادین در تفسیر هایدگر می‌پردازم و نشان خواهم داد که پرداختن به جایگاه هنر در اندیشه نخست هایدگر از طریق تفسیر کانت ممکن می‌شود؛ چراکه تفسیر هایدگر از کانت نیز مبتنی بر اندیشۀ محوری دوره نخست کار خود یعنی هستی‌شناسی بنیادین است. در این تفسیر، خیال استعلایی ویراست نخست نقد عقل محض مبنای کار هایدگر قرار می‌گیرد. با توجه به تفسیر وحدت‌بخش همه عناصر فلسفه کانت بر بنیاد قوه خیال استعلایی، می‌توان گفت قوه حکم نیز در قوه خیال استعلایی ریشه دارد؛ بنابراین امکان زیباشناسی هستی‌شناختی در تفکر دوره نخست هایدگر تصدیق‌پذیر است.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235576_e0202c51d9dce2d0796ece459b29d0d2.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 Ontological Ambiguity in the Asymmetry Argument: A Novel Critique of Benatar's Antinatalism ابهام هستی‌شناختی در استدلال عدم‌ تقارن: نقدی نو بر آنتی‌ناتالیسم بناتار 173 196 235579 10.22034/jcp.2025.560919.1211 FA سکینه باشی. دانشجوی دکتری رشته فلسفه و کلام، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، قم، ایران فاطمه رجبی استادیار گروه فلسفه، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام ، قم، ایران Journal Article 2025 04 17 Antinatalism, as presented in David Benatar's classic works and subsequent research, posits that creating new human beings is morally wrong because existence is always accompanied by suffering and harm. This article, aiming to examine the ontological foundations of this view, argues that antinatalism commits a category error by assuming that a potential being possesses a determinate identity and susceptibility to harm prior to actual existence. By introducing the concept of "ontological ambiguity", it is demonstrated that the potential subject lacks life and a determinate identity; consequently, it cannot be the subject of harm or benefit. This leads to a paradox that can be termed the "paradox of future-oriented ethics"—a situation in which an ethical system attempts to base morality on the prediction of potential sufferings of entities that have not yet come into being. This stance is untenable because it results in the negation of the intrinsic value of existence and reduces being merely to a calculus of pleasure and pain. The article concludes that any ethical theory concerning procreation must account for the principle of existential uncertainty and the intrinsic value of being to avoid the abyss of existential nihilism. آنتی‌ناتالیسم همان‌گونه که در آثار کلاسیک دیوید بناتار و سپس در پژوهش‌های بعدی مطرح شده است، بر این باور است که ایجاد انسان جدید به لحاظ اخلاقی نادرست است؛ زیرا وجود همواره با رنج و ضرر همراه است. این مقاله با هدف بررسی بنیادهای هستی‌شناختی این دیدگاه، استدلال می‌کند که آنتی‌ناتالیسم با خطای مقوله‌ای مواجه است؛ چرا‌که فرض می‌کند موجود بالقوه پیش از وجود بالفعل، دارای هویت معین و مخاطره‌پذیری است. با طرح مفهوم «ابهام هستی‌شناختی» نشان داده می‌شود که سوژۀ بالقوه فاقد حیات و هویت معین است؛ در‌نتیجه نمی‌تواند موضوع آسیب یا منفعت قرار گیرد. از این رهگذر پارادوکسی پدید می‌آید که می‌توان آن را «پارادوکس اخلاق آینده‌نگر» نامید؛ وضعیتی که در آن نظام اخلاقی می‌کوشد اخلاق را بر اساس پیش‌بینی رنج‌های احتمالیِ موجوداتی بنا نهد که هنوز متحقق نشده‌اند. این وضعیت مردود است؛ زیرا به حذف ارزش ذاتی وجود می‌انجامد و هستی را صرفاً به حسابگری لذت و رنج فرو می‌کاهد. مقاله در پایان نتیجه می‌گیرد که هر نظریۀ اخلاقی مرتبط با فرزندآوری باید اصل عدم قطعیتِ هستی و ارزش ذاتیِ بودن را لحاظ کند تا از ورطۀ نیهیلیسم وجودی رهایی یابد.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235579_2d93562a942dbc26c59feebfe989071c.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 The University as a Ground for Existence: An Examination of Karl Jaspers' Philosophy of Higher Education دانشگاه به‌مثابهٔ بستری برای وجود: بررسی فلسفهٔ آموزش عالی کارل یاسپرس 197 226 235575 10.22034/jcp.2025.550234.1185 FA محمود درستی دانش‌آموختۀ دکتری تعلیم و تربیت، دانشگاه شاهد، تهران، ایران 0009-0004-1315-5121 محدثه رضائی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد رشتۀ آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه پیام نور، تبریز، ایران 0009-0004-1315-5121 Journal Article 2025 03 28 This article explores Karl Jaspers' existentialist perspective on the fundamental nature of higher education. In contrast to the dominant paradigm of credentialism in the contemporary era, Jaspers emphasizes the distinctive and intrinsic role of the university, which goes beyond the mere transmission of vocational skills. By critiquing the approach that reduces education to an efficiency-based system, he advocates for the cultivation of intellectual life and existential awareness as the primary goals of higher education. Through in-depth analysis, this study reconsiders the purpose of higher education, shifting it from a narrow focus on credentials toward a comprehensive and existential vision aligned with Jaspers' philosophical principles. Finally, it offers practical insights for applying Jaspers' philosophy in today's academic environments to facilitate a transition toward a more meaningful and thoughtful university experience.The methodology of this research involves a conceptual analysis of the interpretive type and the conceptual elaboration of Karl Jaspers' philosophy of higher education. این مقاله به کاوش در دیدگاه وجودی کارل یاسپرس دربارۀ ماهیت بنیادین آموزش عالی می‌پردازد. یاسپرس در تقابل با پارادایم مدرک‌گرایی غالب در دوران معاصر، بر نقش متمایز و ذاتی دانشگاه تأکید می‌کند که فراتر از صرفاً انتقال مهارت‌های شغلی است. وی با نقد رویکردی که آموزش را به یک نظام مبتنی بر کارایی تقلیل می‌دهد، از پرورش حیات فکری و آگاهی وجودی با عنوان اهداف اصلی آموزش عالی دفاع می‌کند. این پژوهش از طریق تحلیلی عمیق، هدف آموزش عالی را بازنگری می‌کند و آن را از تمرکز محدود بر مدارک، به سمت بینشی جامع و وجودی سوق می‌دهد که با اصول فلسفی یاسپرس همسو است. درنهایت بینش‌های عملی برای به‌کارگیری فلسفه یاسپرس در محیط‌های دانشگاهی امروز ارائه می‌شود تا گذار به یک تجربه دانشگاهی معنادارتر و متفکرانه‌تر تسهیل گردد. روش‌شناسی این پژوهش شامل روش تحلیل مفهومی از نوع تفسیر و بسط مفهومیِ فلسفۀ آموزش عالی کارل یاسپرس است.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235575_d0d0a529f0a046e05b91e8e9db89a0f0.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 A Comparative Study of the People's Role in Realizing the Ideal Government in the Political Philosophy of Fārābī (Avennasar) and Mulla Sadra بررسی تطبیقی نقش مردم در تحقق حکومت مطلوب در فلسفۀ سیاسی فارابی و ملاصدرا 227 250 235574 10.22034/jcp.2025.548430.1180 FA عبدالله حیدری دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران 0009-0005-5245-3700 سید صادق حقیقت استاد گروه علوم سیاسی، دانشگاه مفید، قم، ایران حمید رضا شریعتمداری دانشیار گروه شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران Journal Article 2025 05 11 The present paper analyzes the theoretical foundations of popular participation in the political structure from the perspective of Farabi (Avennasar) and Mulla Sadra, these great Islamic philosophers. Although both thinkers have accepted the ideal government as a manifestation of justice and virtue, the main question is whether they share the same view regarding the type of people's role in producing the ideal political system. The research has been conducted using a descriptive-analytical method and library resources. The scientific achievement of this paper shows that in Farabi's thought, people are a part of the system of the virtuous city (Madina al-Fāḍila), and their participation finds meaning under the guidance of intellect and the leadership of wise rulers. In contrast, Mulla Sadra, by emphasizing the substantial motion (al-ḥaraka al-jawhariyya) of humans, sees the people's role as more dynamic and intrinsic in establishing a worthy government and considers legitimacy, in addition to its divine basis, to be contingent upon social acceptance. The conclusion of the research is that Farabi emphasizes rational order and elitism, while Mulla Sadra emphasizes the spiritual and social connection of the people with the government. Therefore, by combining the views of these two intellectuals, a more comprehensive model for an acceptable Islamic government based on intellect, justice, and popular consent can be presented. نوشتار حاضر به تحلیل بنیادهای نظری مشارکت مردمی در ساختار سیاسی از دیدگاه فارابی و ملاصدرا، این فیلسوفان بزرگ اسلامی می‌پردازد. با وجود آنکه هر دو اندیشمند حکومت مطلوب را به‌مثابه تجلی عدالت و فضیلت پذیرفته‌اند، پرسش اصلی این است که آیا دربارۀ نوع نقش مردم در تولید نظام سیاسی مطلوب، هم‌نظر هستند یا خیر؟ تحقیق به روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام گرفته است. دستاورد علمی نوشتار حاضر نشان می‌دهد که مردم در تفکر فارابی، جزئی از نظام مدینۀ فاضله‌اند و مشارکت آنان در سایۀ هدایت عقل و رهبری فرزانگان حاکم معنا می‌یابد؛ در‌حالی‌‌که ملاصدرا با تأکید بر حرکت جوهری انسان، نقش مردم را پویا‌ و ذاتی‌تر در تأسیس حکومت لایق می‌بیند و مشروعیت را افزون بر مبنای الهی، منوط به پذیرش اجتماعی می‌داند. نتیجه پژوهش آن است که فارابی به نظم عقلانی و نخبه‌گرا و ملاصدرا به پیوند معنوی و اجتماعی مردم با حکومت تأکید دارند. بنابراین در تلفیق دیدگاه این دو فرهیخته، می‌توان الگویی جامع‌تر برای حکومت قابل قبول اسلامی مبتنی بر عقل، عدالت و رضایت مردمی ارائه داد.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235574_206cea37204244a62b417ceceeb3b2ee.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 Investigating the Relationship between the "Imaginal World (ʿĀlam al-Mithāl) and the Faculty of Imagination" in the Realization of Artistic Creation from Suhrawardī’s Perspective (With Reference to the Treatise "Ghurbat al-Gharbiyyah") بررسی نسبت «عالم مثال و قوه خیال» در تحقق امر هنری از نگاه سهروردی (با نظر به رساله غربت غربیه) 251 270 235569 10.22034/jcp.2025.539941.1171 FA فاطمه آذین‌مهران دانشجوی دکتری حکمت هنرهای دینی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران Journal Article 2025 04 16 This article examines the connection between the Imaginal World (*ʿĀlam al-Mithāl*) and the faculty of imagination (*Quwwat al-Khayāl*) in the formation of artistic works from Suhrawardī’s perspective, focusing on the treatise "*Ghurbat al-Gharbiyyah*" (The Occidental Exile). The main research question is: How does the faculty of imagination, as an intermediary between the Imaginal World and the material world, facilitate the creation of artistic works? The research method is based on content analysis of library resources. Findings indicate that the artist, relying on the faculty of imagination, can transfer images and truths from the Imaginal World into tangible forms in the material world. In "*Ghurbat al-Gharbiyyah*", this process is depicted through literary symbols and allegories, each carrying profound epistemological and philosophical teachings. This study, while examining these symbols, highlights the central role of the Imaginal World as the origin of authentic art. Suhrawardī does not view art merely as a product of imagination but considers it a reflection of spiritual truths manifested through the artist’s faculty of imagination. This approach elevates art beyond mere aesthetics and introduces it as a tool for knowledge and the manifestation of wisdom (*ḥikmah*). این مقاله به بررسی پیوند میان عالم مثال و قوه خیال در شکل‌گیری آثار هنری از منظر سهروردی، با تمرکز بر رسالۀ «غربت غربیه» می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش این است که چگونه قوه خیال، در جایگاه واسطه‌ای میان عالم مثال و عالم ماده، زمینه خلق آثار هنری را فراهم می‌آورد؟ روش تحقیق مبتنی بر تحلیل محتوای منابع کتابخانه‌ای است. یافته‌ها نشان می‌دهد هنرمند با اتکا به قوه خیال، می‌تواند تصاویر و حقایق عالم مثال را در قالب‌های محسوس به جهان ماده منتقل کند. در رسالۀ «غربت غربیه» این فرایند از طریق نمادها و تمثیلات ادبی به تصویر کشیده شده است که هرکدام حامل آموزه‌های معرفتی و فلسفی عمیقی هستند. این نوشتار ضمن بررسی این نمادها، نقش محوری عالم مثال را در خاستگاه هنر اصیل برجسته می‌سازد. سهروردی هنر را صرفاً محصول تخیل نمی‌داند، بلکه آن را بازتابی از حقایق معنوی برمی‌شمارد که در قوۀ خیال هنرمند منعکس می‌شوند. این رویکرد، هنر را از سطح زیبایی‌شناسی صرف فراتر می‌برد و آن را ابزاری برای شناخت و تجلی حکمت معرفی می‌کند.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235569_4d6888d88c4055c2d72d09da19be867a.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 09 21 A Comparative Analysis of the Declarative ((ikhbārī)) or Performative (inshā'ī) Nature of Moral Propositions from the Perspective of Ayatollah Mohammad Taghi Mesbah Yazdi and Ayatollah Abdollah Javadi Amoli واکاوی تطبیقی اخباری یا انشائی‌بودن گزاره‌های اخلاقی از منظر آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی و آیت‌الله عبدالله جوادی آملی 271 298 235571 10.22034/jcp.2025.547442.1178 FA رضا جعفری دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی، گرایش اخلاق، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران 0009-0004-4649-0743 مجید ابوالقاسم زاده . استادیار گروه اخلاق اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران 0000-0003-3151-0268 Journal Article 2025 04 27 This research conducts a comparative study of the nature of moral propositions, specifically whether they are declarative (ikhbārī) or performative (inshā'ī), as one of the key issues in meta-ethics within the thought of Ayatollah Javadi Amoli (1933-) and Ayatollah Mesbah Yazdi (1935-2021). The aim of this research is to answer the fundamental question: How do both thinkers, despite their differences regarding the nature of moral propositions, strive to establish a realistic ethical system? This research employs a descriptive-analytical method, first providing an independent description of each theory and then a comparative analysis focusing on ontological and epistemological axes, as well as the relationship between "is" (hast) and "ought" (bāyad)". The findings indicate that Ayatollah Mesbah Yazdi, with a realistic approach, considers moral propositions to be declarative (ikhbārī), "noumenal (reflecting the objective) (nafs al-amrī) relationship" between an action and ultimate perfection, and reduces "ought" to "necessity by relation to something else" (zarūrat-e be-'lqiās). In contrast, Ayatollah Javadi Amoli considers these propositions to be performative (inshā'ī) and the product of the credit-bestowing (i'tibār) activity of the practical intellect. However, by basing these creditations on existential realities and the immutable human nature (fiṭrat), he avoids relativism. Ultimately, Ayatollah Mesbah Yazdi's view provides a coherent path to proving realism, while Ayatollah Javadi Amoli's view, while maintaining the distinction between "is" and "ought," offers a more precise explanation of the motivational and practical nature of ethics. این پژوهش به بررسی تطبیقی ماهیت گزاره‌های اخلاقی از حیث اخباری یا انشائی‌بودن به ‌عنوان یکی از مسائل کلیدی فرااخلاق، در اندیشۀ آیت‌الله جوادی آملی و آیت‌الله مصباح یزدی می‌پردازد. هدف این پژوهش، دست‌یابی به پاسخ این پرسش اساسی است که چگونه هر دو اندیشمند با وجود افتراق در ماهیت گزاره‌های اخلاقی، برای تثبیت یک نظام اخلاقی واقع‌گرا تلاش می‌کنند؟ این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است که ابتدا به توصیف مستقل هر نظریه و سپس به تحلیل تطبیقی آنها در محورهای هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و رابطه «هست» و «باید» می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد آیت‌الله مصباح یزدی با رویکردی واقع‌گرایانه، گزاره‌های اخلاقی را اخباری و نشان‌دهندۀ رابطۀ نفس‌الأمری میان فعل و کمال نهایی می‌داند و «باید» را به «ضرورت بالقیاس» تحویل می‌برد؛ درحالی‌که آیت‌الله جوادی آملی این گزاره‌ها را انشائی و محصول اعتبار عقل عملی می‌شمارد، اما با ابتنای این اعتبارات بر حقایق تکوینی و فطرت ثابت انسانی از نسبی‌گرایی اجتناب می‌ورزد. درنهایت دیدگاه آیت‌الله مصباح راهی منسجم برای اثبات واقع‌گرایی فراهم می‌کند؛ درحالی‌که دیدگاه آیت‌الله جوادی ضمن حفظ تمایز «هست» و «باید»، تبیینی دقیق‌تر از ماهیت انگیزشی و عملی اخلاق ارائه می‌دهد.

https://jcp.urd.ac.ir/article_235571_7b378e9c47e1137dcbeb8b8839687090.pdf

دانشگاه ادیان و مذاهب فلسفه معاصر 3060-771X 3 5 2025 08 23 Suffering and Pleasure in the Realm of Faith from the Perspective of Søren Kierkegaard and Ayatollah Javadi Amoli رنج و لذت در ساحت ایمان از منظر سورن کی‌یرکگارد و آیت‌الله جوادی آملی 299 322 243063 10.22034/jcp.2026.569614.1240 FA لیلی نیک نفس دهقانی مربی گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران وحید سهرابی فر دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران عباس مهدوی استادیار گروه فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران 0009-0006-2213-9873 Journal Article 2025 04 28 Suffering and pleasure are among the most fundamental categories of human experience, which acquire deeper meaning and function within the realm of religion, particularly faith. Faith, as a specific mode of human existence, plays a decisive role in how sufferings are interpreted and in the possibility of experiencing spiritual pleasure and tranquility. However, the conception of faith is not uniform across philosophical and religious traditions, and this difference has led to distinct and sometimes conflicting interpretations of the relationship between faith, suffering, and pleasure. Employing an analytical-comparative approach, this study examines the place of suffering and pleasure in the realm of faith from the perspectives of Søren Kierkegaard and Ayatollah Javadi Amoli. The comparative analysis reveals that in Kierkegaard's thought, faith, understood as an existential, personal, and risky decision, is realized in the context of anxiety, uncertainty, and "fear and trembling". Suffering plays an intrinsic role in the authenticity of the religious experience, such that the pleasure of faith is also understood within a paradoxical and unstable horizon. In contrast, Javadi Amoli views faith as grounded in the harmony of reason, human nature (fiṭrat), and revelation, which, through a rational-epistemic process, leads to nearness to God (qurb) and a stable spiritual pleasure. He interprets suffering not as an essential condition for faith, but as an educational factor and a stage on the path to human perfection. Based on this analysis, the difference in explaining suffering and pleasure in these two approaches is rooted in their divergent anthropological, epistemological, and ontological foundations. Comparing them allows for a more precise understanding of the diversity of models of faith in religious traditions. رنج و لذت از بنیادی‌ترین مقولات تجربه انسانی‌اند که در ساحت دین به‌ویژه ایمان، واجد معنا و کارکردی ژرف‌تر می‌شوند. ایمان به‌مثابۀ شیوه‌ای خاص از زیست انسانی، نقشی تعیین‌کننده در چگونگی تفسیر رنج‌ها و نیز امکان تجربه لذت و طمأنینه معنوی ایفا می‌کند. با این‌ حال، تلقی از ایمان در سنت‌های فلسفی و دینی یکسان نیست و همین تفاوت، به قرائت‌های متمایز و گاه متعارض از نسبت ایمان با رنج و لذت انجامیده است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی - تطبیقی، به بررسی جایگاه رنج و لذت در ساحت ایمان از منظر سورن کی‌یرکگارد و آیت‌الله جوادی آملی، می‌پردازد. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که ایمان در اندیشۀ کی‌یرکگارد به‌مثابه تصمیمی وجودی، شخصی و مخاطره‌آمیز، در بستر اضطراب، عدم ‌قطعیت و «ترس و لرز» تحقق می‌یابد و رنج، نقشی ذاتی در اصالت تجربه ایمانی ایفا می‌کند؛ به ‌گونه‌ای که لذت ایمانی نیز در افقی پارادوکسیکال و ناپایدار معنا می‌شود. در مقابل، جوادی آملی ایمان را امری مبتنی بر هماهنگی عقل، فطرت و وحی می‌داند که در فرایندی عقلانی - معرفتی به قرب الهی و لذت معنوی پایدار می‌انجامد و رنج را نه شرط ذاتی ایمان، بلکه عاملی تربیتی و مرحله‌ای در مسیر کمال انسانی تفسیر می‌کند. بر اساس این تحلیل، تفاوت در تبیین رنج و لذت در این دو رویکرد، ریشه در اختلاف مبانی انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی آنها دارد و مقایسه آنها امکان فهم دقیق‌تری از تنوع الگوهای ایمان‌ورزی در سنت‌های دینی فراهم می‌آورد.

https://jcp.urd.ac.ir/article_243063_5e6b2d50e254a94b557df910146d2469.pdf